Praca w reżimie sanitarnym w związku z SARS-CoV-2

15 stycznia 2022

Pandemia wirusa COVID-19 wpłynęła na wszystkie dziedziny życia codziennego, w tym na naszą pracę. Nowa rzeczywistość – bo tak trzeba to nazwać – wymusiła zmiany, jakie zakłady pracy musiały przejść, by zminimalizować infekcję COVID-19 wśród personelu. Poniżej praktyczny poradnik, jak zorganizować miejsca pracy zgodne z nowym reżimem BHP.

1.Ocena środowiska i stanowisk pracy najbardziej narażonych na infekcję

Zakłada się, że środowisko pracy to całokształt warunków, w których odbywa się praca. Uważa się, że jest ono uzależnione od różnorakich czynników materialnych i niematerialnych, które można podzielić na:

materialne,
techniczne,
organizacyjne,
środowisko kierowania i gospodarowania potencjałem ludzkim,
socjalno-bytowe,
społeczne,
ekonomiczne,
informacyjne,
bezpieczeństwo w środowisku pracy.

Wszystkie czynniki wywołują określony wpływ na zakład pracy i zatrudnionych w nim pracowników. Środowisko pracy powinno przejawiać się dopasowaniem do pracowników i ich potrzeb, wymagań i oczekiwań, wpływając na poziom ich zadowolenia.

Obecnie oceny środowiska dokonuje się na podstawie pięciopunktowej skali, która zawiera elementy wyżej wypunktowane.

Zgodnie z przepisami prawa pracy każdy pracodawca ma obowiązek zapewnić swoim pracownikom oraz osobom wykonującym na jego rzecz pracę na innej podstawie niż stosunek pracy (w tym samozatrudnionych), bezpieczeństwo i ochronę zdrowia. Wśród działań zmierzających do tego należy ocena ryzyka zawodowego i stosowanie niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających to ryzyko. W związku zaś z epidemią COVID-19 w zakładach pracy, poza występującymi dotychczas zagrożeniami, pojawiło się nowe zagrożenie powodowane przez koronawirusa SARS-CoV-2. Pracodawca ma więc obowiązek podjąć działania zmierzające do ograniczenia ryzyka związanego z narażeniem na ten czynnik biologiczny.

2.Obowiązki pracodawcy

Pracodawca zobowiązany jest do:

1)analizy i identyfikacji miejsc największego ryzyka w zakładzie pracy,
2)oceny środowiska pracy pod kątem gotowości do powrotu do pracy
3)aktualizacji oceny ryzyka zawodowego,
4)przygotowania instrukcji bezpieczeństwa pracy,
5)wdrożenia zaleceń Państwowej Inspekcji Pracy.

3.Plan działań zapobiegawczych

Rekomenduje się, aby plan działań zapobiegawczych został przygotowany i wdrożony w zakładzie pracy przez kierownictwo w porozumieniu z przedstawicielami pracowników. Warto również skonsultować się z lekarzem medycyny pracy i specjalistami w dziedzinie bhp.

Należy wziąć pod uwagę przede wszystkim:

wymagania prawne i zalecenia organów administracji państwowej, obowiązujące podczas epidemii;
rodzaje prac wykonywanych w zakładzie pracy i towarzyszące im prawdopodobieństwo zarażenia SARS-CoV-2 w pracy;
liczbę osób pracujących, z podziałem na zespoły wspólnie realizujące określone zadania;
infrastrukturę zakładu pracy (w tym warunki lokalowe);
rozwiązania techniczne zapobiegające rozprzestrzenianiu się szkodliwych czynników biologicznych.

4.Komunikacja w miejscu pracy

Pracodawca przede wszystkim powinien ustalić zasady komunikacji z pracownikami. Spotkania bezpośrednie powinny mieć określoną częstotliwość i formę spotkań. Niektóre informacje mogą być publikowane na tablicy bądź wysyłane mailowo czy też umieszczane w korporacyjnym systemie informatycznym,

Warto, aby pracownicy mieli możliwość dokonania oceny i przedstawienia swojej opinii na temat wdrażanych rozwiązań np. poprzez formę ankiety,

Niezbędne jest wywieszenie naklejek i komunikatów przypominających o obowiązujących zasadach, np. higieny rąk czy bezpiecznego dystansu.

Panująca pandemia i powrót do pracy stacjonarnej mogą być czynnikiem stresującym dla wielu pracowników, zwłaszcza tych należących do grupy wysokiego ryzyka. Dobrze by było zatem, aby pracodawca był otwarty na potrzeby pracowników w tym zakresie i zadbał o tych najbardziej narażonych. Niemniej jednak pracownicy też są odpowiedzialni za przestrzeganie wytycznych i instrukcji w tym zakresie.

6.Czynniki zwiększające ryzyko zarażenia oraz możliwość ich minimalizowania

1)czynnik: kontakty społeczne (między pracownikami, a także pracowników z osobami spoza zakładu pracy – klientami, kontrahentami, podwykonawcami itp.)propozycja: ograniczenie spotkań bezpośrednich na rzecz prowadzenia spotkań przez środki komunikacji na odległość (skype, teams, telekonferencja), trzymanie dystansu społecznego, ograniczenie podróży służbowych do minimum, rejestrowanie danych osób przychodzących z zewnątrz (imię i nazwisko, numer telefonu) oraz czasu ich wejścia i wyjścia; informowanie osób z zewnątrz o zasadach obowiązujących aktualnie w zakładzie pracy w celu ograniczania ryzyka związanego z narażeniem.

2)czynnik: wspólne użytkowanie wyposażenia roboczego, maszyn i narzędzi oraz innych przedmiotów używanych w zakładzie pracypropozycja: każdorazowa dezynfekcja wspólnie użytkowanych urządzeń, zapewnienie dostępu do miejsc, w których pracownicy, klienci i kontrahenci mogą myć ręce mydłem i wodą, a następnie dezynfekować je odpowiednimi środkami, oraz czytelnej informacji o tym, jak skutecznie myć i dezynfekować ręce.

3)czynnik: wspólne korzystanie z pomieszczeń sanitarnych, ciągów komunikacyjnych i pomieszczeń socjalnychpropozycja: zasłanianie ust i nosa maseczkami, trzymanie odpowiedniego dystansu, ograniczona ilość osób w pomieszczeniu, zapewnienie codziennej dezynfekcji miejsc przebywania, w tym często dotykanych powierzchni (klamki, blaty robocze, biurka, klawiatury, umywalki, toalety, dozowniki mydła i inne); zapobieganie wspólnemu korzystaniu z naczyń stołowych oraz zapewnienie dezynfekcji przyborów kuchennych po ich użyciu przez pracownika.

8.Środki ochrony indywidualnej i odzież robocza

W sytuacji, w której wykonywana praca uniemożliwia zachowanie odpowiedniego dystansu fizycznego (minimum 1,5 m) i czas kontaktu jest dłuższy niż 15 minut, a prawdopodobieństwo kontaktu z wirusem lub osobą chorą na COVID-19 jest duże, pracodawca powinien zapewnić pracownikom odpowiednie środki ochrony indywidualnej, takie jak: filtrujący sprzęt ochrony układu oddechowego, środki ochrony oczu i twarzy (gogle, osłony), całotworzywowe rękawice jednorazowe, kombinezony ochronne.

Konieczna jest odpowiednia dezynfekcja środków ochrony indywidualnej, jednak zgodnie z zaleceniami producentów.

9.Procedura awaryjna

W sytuacji, w której okaże się, że jeden z pracowników może być nosicielem wirusa COVID-19, rekomenduje się wdrożenie procedury postępowania awaryjnego. Pracodawca w tym celu powinien wyznaczyć pomieszczenie, w którym pracownik będzie mógł poczekać do momentu, w którym będzie mógł bezpiecznie wrócić do domu albo udać się do zakładu opieki zdrowotnej. Po opuszczeniu pomieszczenia przez chorego pracownika należy je dokładnie zdezynfekować. Chory pracownik powinien opuścić zakład pracy najszybciej, jak to możliwe, unikając kontaktu z jak największą ilością osób.

10.Obciążenie psychiczne

Nowa sytuacja na świecie spowodowana epidemią COVID-19 pociągnęła za sobą wiele problemów na tyle psychicznym. Utrata bliskich bądź własnego zdrowia w wyniku wirusa, samotność z powodu odizolowania od rodziny spowodowała, że wielu ludzi zmaga się z problemami natury psychicznej takimi jak depresja czy nerwica. Aspekty zwiększające obciążenie psychiczne pracowników, które należy uwzględnić w okresie epidemii COVID-19, to m.in.:

możliwe sytuacje konfliktowe z innymi pracownikami lub klientami wynikające z lęku przed bezpośrednimi kontaktami z innymi ludźmi;
długotrwale utrzymująca się zwiększona intensywność pracy w sektorach, których funkcjonowanie ma zasadnicze znaczenie w czasach epidemii, np. w sektorze ochrony zdrowia;
wymogi utrzymywania dystansu społecznego.

Mając to na uwadze, pracodawca powinien wprowadzić stosowne zmiany i dostosować środowisko pracy do obecnych obciążeń psychicznych związanych z epidemią m.in.:

pomoc przy realizacji obowiązków służbowych poprzez indywidualne podejścia do godzin prac każdego pracownika; zamknięte szkoły i przedszkola powodują konieczność sprawowania osobistej opieki;
organizacja dodatkowych szkoleń;
zachęcanie pracowników do wyrażania swoich opinii i obaw, ale też wspieranie siebie nawzajem;
możliwość zapewnienia pracownikom indywidulanej pomocy psychologicznej bądź udział w warsztatach z metod radzenia sobie ze stresem związanym z lękiem przed zarażeniem się wirusem.

Praca biurowa

– wprowadzenie boksów i przesłon między stanowiskami pracy,

– ograniczenie korzystania ze wspólnych pomieszczeń do minimum dwóch osób jednocześnie,

– wprowadzenie różnych godzin przerw z uwzględnieniem czasu na dezynfekcję,

– system pracy hybrydowej, tj. praca zdalna na zmianę z pracą bezpośrednią w zakładzie pracy,

– spotkania i konferencje prowadzone przez środki komunikacji elektronicznej,

– zakup sprzętu oczyszczającego powietrze i udostępnienie go pracownikom,

– obejmowanie przychodzących paczek i listów „kwarantanną” bądź dezynfekowanie ich przed puszczeniem w obieg.

Branża handlowa

– ulotki i plakaty przypominające o obowiązku noszenia maseczek i dezynfekowaniu rąk,

– dezynfekowanie lad i terminala płatniczego po każdym kliencie,

– sprawna i wydajna wentylacja, ozonowanie pomieszczeń sklepów,

– wprowadzenie obowiązku płatności wyłącznie kartami płatniczymi lub przelewami bankowymi,

– dostęp do opieki psychologa,

– zorganizowanie punktu szczepień na terenie zakładu pracy.

Branża produkcyjna

– ulotki i plakaty przypominające o obowiązku noszenia maseczek i rękawiczek, a także o dezynfekowaniu rąk,

– częste wietrzenie i dezynfekcja pomieszczeń,

– przypominanie o utrzymaniu dystansu 1,5 m,

– sprawna i wydajna wentylacja, ozonowanie pomieszczeń produkcyjnych,

– praca zmianowa – wprowadzenie częstszych zmian,

– zorganizowanie i udostępnienie pracownikom większej ilości pomieszczeń socjalnych wraz z uregulowaniem różnych godzin przerw,

– umożliwienie pracownikom wydawania swoich opinii i propozycji poprawienia bezpieczeństwa na terenie zakładu,

– ograniczenie kontaktu pracowników produkcji z kierowcami do niezbędnego minimum,

– zorganizowanie punktu szczepień na terenie zakładu pracy.

Branża budowlana

– zorganizowanie transportu dla pracowników, aby uniknąć dużych skupisk w jednym aucie/busie,

– wprowadzenie różnych godzin przerw dla poszczególnych pracowników,

– co najmniej kilkukrotne wietrzenie i dezynfekcja pomieszczeń socjalnych w ciągu dnia,

– zorganizowanie większej ilości pomieszczeń socjalnych,

– wprowadzenie różnych godzin rozpoczęcia i zakończenia pracy z odstępami pięciominutowymi w celu ograniczenia ilości osób korzystających z szatni.

Branża żłobków i przedszkoli

– wprowadzenie różnych godzin przyjęć dzieci z odstępami pięciominutowymi w celu ograniczenia ilości osób w jednym pomieszczeniu,

– wprowadzenie obowiązku wchodzenia pojedynczo po odbiór dziecka bądź czekanie na jego wydanie przez opiekunów,

– odbiór dziecka ograniczony do jednego rodzica w danym dniu,

– przypominanie o obowiązku noszenia maseczki i dezynfekcji rąk w momencie wejścia na teren żłobka/przedszkola,

– w przypadku niepokojących objawów u dziecka niezwłoczne zawiadomienie rodzica o obowiązku jego odbioru,

– częste wietrzenie, dezynfekowanie i ozonowanie pomieszczeń, w którym przebywają dzieci.

Branża fitness

– ulotki i plakaty przypominające o obowiązku noszenia maseczek i dezynfekowaniu rąk,

– ulotki i plakaty przypominające o dezynfekowaniu maszyn i sprzętu do ćwiczeń,

– w miarę możliwości odgrodzenie przełsonami/ściankami plexi maszyn do ćwiczeń,

– sprawna i wydajna wentylacja, jak również ozonowanie pomieszczeń siłowni i sal fitness,

– umieszczenie oczyszczaczy powietrza w różnych punktach pomieszczenia,

– wprowadzenie różnych godzin przerw dla pracowników z uwzględnieniem czasu na dezynfekcję.

źródło ; Sierzan Kamil, Powrót do zakładów pracy w nowym reżimie BHP,LEX/el. 2021