INSTRUKCJA BEZPIECZEŃSTWA POŻAROWEGO

26 sierpnia 2020


Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej – dalej u.o.p. wskazuje wymagania w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Poprzez ochronę przeciwpożarową należy rozumieć realizację przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez:

1)zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia,
2)zapewnienie sił i środków do zwalczania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia,
3)prowadzenie działań ratowniczych.
Wytyczne co do zapobiegania powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia zostały wskazane w Rozdziale 2 u.o.p. Zgodnie z art. 3 u.o.p. osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja korzystające ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu są obowiązane zabezpieczyć je przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem. Właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, a także podmioty, o których mowa powyżej, ponoszą odpowiedzialność za naruszenie przepisów przeciwpożarowych, w trybie i na zasadach określonych w innych przepisach.
Sposoby w zakresie zabezpieczenia budynku, obiektu lub terenu przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem zawarte zostały w art. 4 ust. 1 u.o.p. zgodnie z którym właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany:

1)przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych,
2)wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice,
3)zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie,
4)zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji,
5)przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej,
6)zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi,
7)ustalić sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.
Należy wskazać, że odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.o.p., stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje – w całości lub w części – ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem.

Właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, w celu spełnienia nałożonego na niego obowiązku w zakresie zapewnienia osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji, przygotowania budynku, obiektu budowlanego lub terenu do prowadzenia akcji ratowniczej, zapoznania pracowników z przepisami przeciwpożarowymi oraz ustalenia sposobów postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia, może opracować instrukcję bezpieczeństwa pożarowego.

Wytyczne w zakresie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego opisuje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów

Zgodnie z § 6 ust. 1 r.o.p.b. właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów bądź ich części stanowiących odrębne strefy pożarowe, przeznaczonych do wykonywania funkcji użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych, magazynowych oraz inwentarskich, zapewniają i wdrażają instrukcję bezpieczeństwa pożarowego, zawierającą:
1)warunki ochrony przeciwpożarowej, wynikające z przeznaczenia, sposobu użytkowania, prowadzonego procesu technologicznego, magazynowania (składowania) i warunków technicznych obiektu, w tym zagrożenia wybuchem,
2)określenie wyposażenia w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice oraz sposoby poddawania ich przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym,
3)sposoby postępowania na wypadek pożaru i innego zagrożenia,
4)sposoby zabezpieczenia prac niebezpiecznych pod względem pożarowym, jeżeli takie prace są przewidywane,
5)warunki i organizację ewakuacji ludzi oraz praktyczne sposoby ich sprawdzania,
6)sposoby zapoznania użytkowników obiektu, w tym zatrudnionych pracowników, z przepisami przeciwpożarowymi oraz treścią przedmiotowej instrukcji,
7)zadania i obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej dla osób będących ich stałymi użytkownikami,
8)plany obiektów, obejmujące także ich usytuowanie, oraz terenu przyległego, z uwzględnieniem graficznych danych dotyczących w szczególności:
a)powierzchni, wysokości i liczby kondygnacji budynku,
b)odległości od obiektów sąsiadujących,
c)parametrów pożarowych występujących substancji palnych,
d)występującej gęstości obciążenia ogniowego w strefie pożarowej lub w strefach pożarowych,
e)kategorii zagrożenia ludzi, przewidywanej liczby osób na każdej kondygnacji i w poszczególnych pomieszczeniach,
f)lokalizacji pomieszczeń i przestrzeni zewnętrznych zaklasyfikowanych jako strefy zagrożenia wybuchem,
g)podziału obiektu na strefy pożarowe,
h)warunków ewakuacji, ze wskazaniem kierunków i wyjść ewakuacyjnych,
i)miejsc usytuowania urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, kurków głównych instalacji gazowej, materiałów niebezpiecznych pożarowo oraz miejsc usytuowania elementów sterujących urządzeniami przeciwpożarowymi,
j)wskazania dojść do dźwigów dla ekip ratowniczych,
k)hydrantów zewnętrznych oraz innych źródeł wody do celów przeciwpożarowych,
l)dróg pożarowych i innych dróg dojazdowych, z zaznaczeniem wjazdów na teren ogrodzony.
9)wskazanie osób lub podmiotów opracowujących instrukcję.
Przepis § 6 ust. 2 i 3 wskazuje, że warunki ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 oraz plany, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 8, w stosunku do obiektów i terenów wymienionych w § 28 ust. 1 r.o.p.b., są przekazywane do właściwego miejscowo komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej w celu ich wykorzystania na potrzeby planowania, organizacji i prowadzenia działań ratowniczych. Sposób przechowywania dokumentów, o których mowa powyżej, powinien zapewnić możliwość ich natychmiastowego wykorzystania na potrzeby prowadzenia działań ratowniczych.

Zgodnie z § 6 ust. 4 r.o.p.b. komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej może zwolnić właściciela, zarządcę lub użytkownika obiektu z przekazania dokumentów, o których mowa w § 6 ust. 2, jeżeli nie spowoduje to niespełnienia wymagań, o których mowa w § 6 ust. 3, oraz żądać ich uzupełnienia w uzasadnionych przypadkach. Dokumenty, o których mowa powyżej mogą być przekazywane w formie elektronicznej.

Szczegółowe wytyczne odnośnie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego zostały wskazane w § 6 ust. 6-9 r.o.p.b.:
1.Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego, może stanowić w obiektach produkcyjnych, magazynowych i inwentarskich część instrukcji technologiczno-ruchowej, a w obiektach znajdujących się na terenach zamkniętych, służących obronności państwa oraz obiektach zlokalizowanych na terenach zakładów karnych i aresztów śledczych część planu ochrony lub działań ratowniczych (§ 6 ust. 6 r.o.p.b.).
2.Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego jest poddawana okresowej aktualizacji, co najmniej raz na 2 lata, a także po takich zmianach sposobu użytkowania obiektu lub procesu technologicznego, które wpływają na zmianę warunków ochrony przeciwpożarowej (§ 6 ust. 7 r.o.p.b.).
3.Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego nie jest wymagana dla obiektów lub ich części, o których mowa w § 6 ust. 1, jeżeli nie występuje w nich strefa zagrożenia wybuchem (§ 6 ust. 8 r.o.p.b.o.b.t.), a ponadto:
1)kubatura brutto budynku lub jego części stanowiącej odrębną strefę pożarową nie przekracza 1000 m3, z zastrzeżeniem pkt 2,
2)kubatura brutto budynku inwentarskiego nie przekracza 1500 m3,
3)powierzchnia strefy pożarowej obiektu innego niż budynek nie przekracza 1000 m2.
4.Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego powinna się znajdować w miejscach dostępnych dla ekip ratowniczych (§ 6 ust. 9 r.o.p.b.).